Routine-output kan hetzelfde lijken terwijl rationale, provenance en herstelvermogen ondertussen stukje voor stukje zijn vervangen.
De Ship of Theseus vraagt wanneer iets nog ‘hetzelfde’ is nadat onderdelen geleidelijk zijn vervangen. Voor organisaties wordt dat een praktische vraag zodra AI taken, kennisdragers en besluitstappen overneemt terwijl KPI’s ogenschijnlijk stabiel blijven.
Routine-output kan hetzelfde lijken terwijl rationale, provenance en herstelvermogen ondertussen stukje voor stukje zijn vervangen.
Plutarch beschreef het schip van Theseus waarvan verrotte planken één voor één werden vervangen. Latere versies, onder meer bij Hobbes, voegden de vraag toe wat gebeurt als de oude planken elders opnieuw tot een schip worden opgebouwd.
De filosofische identiteitsvraag is bekend maar onopgelost. Organisatiecontinuïteit en verandering zijn uitgebreid onderzocht. De specifieke toepassing op AI is een toetsbare hypothese en lost het filosofische probleem niet op.
Bij geleidelijke vervanging kunnen verschillende vormen van continuïteit uiteenlopen: materiaal, werking, oorzakelijke samenhang, herleidbaarheid en menselijke bekwaamheid hoeven niet op dezelfde manier behouden te blijven.
Te onderzoeken AI-toepassing: AI kan stapsgewijze vervanging goedkoop en weinig zichtbaar maken. De uitkomsten kunnen gelijk blijven terwijl het vermogen om beslissingen uit te leggen of zelfstandig te herstellen afneemt.
Voorgestelde toets, nog niet uitgevoerd: laat AI geleidelijk meer processtappen overnemen terwijl gewone prestatie-indicatoren gelijk blijven. Meet afzonderlijk of mensen de redenen achter beslissingen kunnen reconstrueren en zonder hulp kunnen herstellen. Vergelijk beoordelaars die alleen prestatie-indicatoren zien met beoordelaars die ook bewijs over andere vormen van continuïteit krijgen.
Maak bij ‘het proces werkt nog’ duidelijk wat behouden moet blijven en welke gevolgen je wilt voorkomen.
Noem afzonderlijk welke continuïteit telt: output, mensen met kennis, herleidbaarheid van beslissingen of herstel zonder hulpmiddel. De test meet geen metafysische identiteit.
Hobbes, De Corpore (1655), part2 chapter11 — University-hosted excerpt
Plutarchus (23.1) beschrijft het schip; Hobbes voegt de mogelijkheid toe om het met de vervangen onderdelen opnieuw samen te stellen. De organisatorische continuïteitsdimensies en vervanging door AI zijn voorgestelde toepassingen. De bronnen meten geen organisatorisch verlies en beslissen de identiteitsvraag niet.
Help deze case beter maken
We bekijken je bijdrage voordat we de tekst of bronnen aanpassen.