Beoordeel belangrijke kennis. Begin bij het bewijs dat al beschikbaar is.
ArtiProof begint bij belangrijk werk dat duidelijk is afgebakend. De methode brengt in beeld van welke kennis dat werk afhangt, gebruikt waar mogelijk bestaand bewijs en onderzoekt of die kennis betrouwbaar genoeg is voor het beoogde gebruik en de mogelijke gevolgen.
Een lichte, gestructureerde peer review van organisatiekennis.
ArtiProof helpt een afgebakend stuk werk te beoordelen: op welke kennis steunt het, welk bewijs is daarvoor beschikbaar en is dat voldoende voor het beoogde gebruik? De beoordeling heeft vier mogelijke uitkomsten.
- Bevestigen — binnen de afgesproken afbakening kun je op de kennis vertrouwen.
- Kwalificeren — je kunt op de kennis vertrouwen, mits je duidelijke voorwaarden of beperkingen respecteert.
- Tegenspreken — een wezenlijke zwakte vraagt om heroverweging.
- Onvoldoende bewijs — er is te weinig onderbouwing om een verantwoord besluit te nemen.
ArtiProof bouwt voort op bestaande vormen van collegiale beoordeling en bewijsvoering. We onderzoeken of deze aanpak helpt om organisatiekennis te beoordelen wanneer AI deel uitmaakt van het werk: kunnen anderen de redenering volgen, komen zij tot vergelijkbare conclusies en staat de opbrengst in verhouding tot de inspanning?
Drie kennistypes
Source Knowledge, Craft Knowledge en Generated Knowledge beschrijven de rol die kennis in het onderzochte werk speelt. Het zijn geen drie aparte opslagplaatsen.
Bekijk de drie kennistypesBorgingskenmerken
Beoordeel integriteit, herkomst, gezag, begrijpelijkheid en veerkracht afzonderlijk. Een sterke onderbouwing op één punt heft een wezenlijke zwakte op een ander punt niet op. De methode benoemt deze kenmerken als Integrity, Provenance, Authority, Understandability en Resilience.
Bekijk de vijf kenmerkenBewijs
Gebruik voldoende bewijs voor het oordeel dat je moet vormen: Minimum Sufficient Evidence. Kijk eerst wat de organisatie al heeft.
Bekijk hoe bewijs wordt gebruiktContext & gevolgen
Hoe diep de beoordeling gaat, hangt af van de voorzienbare gevolgen, de onzekerheid, de afhankelijkheden en de moeite die herstel zou kosten.
Bekijk hoe gevolgen de diepgang bepalenFitness for Reliance
De conclusie is een onderbouwd oordeel. Ze is geen mechanisch gemiddelde van vijf afzonderlijke scores.
Bekijk hoe de conclusie tot stand komtContinuïteit & herstel
Resilience gaat over het vermogen om kennis en het werk dat ervan afhangt bij veranderingen te behouden, over te dragen of te herstellen.
Bekijk overdracht en herstelBouw voort op gezaghebbend bewijs. Respecteer specialistische grenzen.
Hergebruik een bruikbare gezaghebbende externe test of beoordeling in plaats van dezelfde conformiteitstoets te herhalen. Bewaar de bron en versie. Leg vast waarom een vervangende beoordeling nodig is wanneer het bestaande resultaat niet bruikbaar is. ArtiProof beoordeelt vervolgens of de organisatie in de beoogde context op die kennis kan steunen.
Vereist een wezenlijke vraag een bevoegde juridische, grondrechtelijke of specialistische technische beoordeling, benoem dan de grens en bewaar de vraag en het bewijs. Hergebruik het gezaghebbende specialistische resultaat wanneer dat beschikbaar is. Stop anders, verbind voorwaarden of beperkingen aan de conclusie, of verwijs door; geef geen ongekwalificeerde bevestiging over dat specialistische domein.
Is er een bevoegde afwijking van een systeemresultaat, een override, houd dan het oorspronkelijke resultaat en het resultaat waarop wordt gesteund afzonderlijk traceerbaar, inclusief de bevoegdheid en de reden voor de wijziging.
Gezaghebbend bewijs · Afwijken van een resultaat · Specialistische grenzen
ArtiProof is klaar voor onderzoek, maar nog niet breed onafhankelijk getoetst. De eerste onafhankelijke herhaling van het onderzoek moet nog plaatsvinden. Meer over het onderzoek.