Onderzoek  ›  Casebibliotheek  ›  Case 17: Sorites / Heap Paradox
Case 17 / 31  •  Thema: Doen

Sorites / Heap Paradox

Eén korrel minder lijkt een hoop niet in een niet-hoop te veranderen. Herhaal je die stap, dan botst die intuïtie met het duidelijke eindpunt: één korrel is geen hoop.

Wanneer wordt een hoop geen hoop meer als je telkens één korrel verwijdert? Sorites zet de schijnbaar onschuldige tolerantiestap tegenover duidelijk verschillende eindpunten. Onze AI-analogie is een onderzoekshypothese: bij opeenvolgende kleine vervangingen kunnen lokale oordelen over voldoende menselijk herstelvermogen het totale traject uit het oog verliezen.

✓
OnderzoeksstatusOnderzoek in voorbereiding
☆
AI-relevantieAI kan een bestaand effect versterken
⚙
KernideeVagueness / cumulative threshold
⌾
OnderbouwingBronnen en beperkingen samengevat; onafhankelijke review staat nog open.
◇
CasetypeLogische paradox
“
In één zin

Eén korrel minder lijkt een hoop niet in een niet-hoop te veranderen. Herhaal je die stap, dan botst die intuïtie met het duidelijke eindpunt: één korrel is geen hoop.

Het verhaalOver hoe de case ontstaat en ons denken kan misleiden.

De klassieke Sorites-redenering stelt dat één korrel verschil een hoop niet in een niet-hoop kan veranderen. Herhaal je die tolerantiestap, dan lijkt zelfs één korrel uiteindelijk een hoop te moeten zijn — een onaanvaardbare conclusie.

Wat weten we?Bewijs, onderzoek, kritische inzichten en wat we nog niet weten.

Het filosofische probleem van vaagheid is bekend en onopgelost. De voorgestelde toepassing op organisaties onderzoekt stapsgewijze oordelen, opeenvolgende vervangingen en drempels waarbij de gevolgen belangrijk worden.

Wat is het mechanisme?Welke verklaring het best past bij wat we zien.

De paradox ontstaat uit de combinatie van een duidelijk begin- en eindpunt, de algemene tolerantieaanname dat één kleine stap de categorie nooit verandert, en herhaalde gevolgtrekking. Welke aanname of gevolgtrekking moet worden herzien, blijft filosofisch betwist.

Wat verandert AI?Hoe AI het mechanisme kan versterken of zichtbaar maken.

Te onderzoeken AI-toepassing: AI maakt veel kleine vervangingsbeslissingen mogelijk die elk redelijk lijken. De gezamenlijke gevolgen voor menselijke bekwaamheid kunnen daardoor minder zichtbaar worden.

Wat willen we testen?Welke vraag we concreet verder willen onderzoeken.

Voorgestelde toets, nog niet uitgevoerd: Geef beide groepen reviewers hetzelfde substitutietraject en dezelfde herstelgegevens. Toon de stappen afzonderlijk of als totaaltraject. Meet hun oordeel over voldoende herstelvermogen tegenover een vooraf vastgelegde operationele grens. Dit toetst oordelen; het toont niet aan dat hun eigen herstelvermogen verandert.

Wat nemen we mee?Wat deze case voorlopig betekent — en waar de grenzen liggen.

Een gekozen praktische drempel lost filosofische vaagheid niet op, maar kan helpen geleidelijke verschuivingen te bewaken.

Sorites betreft vage begrippen, lokale tolerantie en uiteenlopende eindpunten. Een operationele hersteldrempel maakt een praktijktest mogelijk, maar lost de semantische grensvraag niet op.

BronnenPrimaire en belangrijkste wetenschappelijke bronnen.

Williamson (1994), Vagueness: bibliografische verwijzing; de betreffende boekpassage is hier niet inhoudelijk beoordeeld.

Williamson (1997), Imagination, Stipulation and Vagueness, p. 215–216, §2: aanvullende primaire tekst, relevante passage.

Williamsons epistemicisme is één filosofische positie. Zijn artikel uit 1997 dient als aanvullende primaire tekst; het vervangt geen beoordeling van de betreffende boekpassage uit 1994. Geen van beide levert bewijs voor de voorgestelde AI-toepassing.

Geef feedback

Schema op groot formaat